Eli phepha elibanzi ngu Iziko lekamva leNzululwazi, itanki yokucinga ye-ISC, ijongana nemfuno engxamisekileyo yendlela entsha nesebenzayo yokukhusela isayensi kunye neengcali zayo ngexesha leentlekele zehlabathi. Ngeengxabano ezininzi ezisasazeka kwiindawo ezinkulu zejografi; ukwanda kwemozulu embi ngenxa yokutshintsha kwemozulu; kunye neengozi zendalo ezifana neenyikima kwiindawo ezingalungiselelwanga, le ngxelo intsha ithatha oko sikufundileyo kwiminyaka yakutshanje kwiinzame zethu ezihlangeneyo zokukhusela izazinzulu kunye namaziko ezenzululwazi ngamaxesha obunzima.
"Ngokucacileyo, le ngxelo iza ngexesha apho izikolo, iiyunivesithi, amaziko ophando kunye nezibhedlele, zonke iindawo ezikhuthaza ukuqhubela phambili kwemfundo kunye nophando lwezenzululwazi, ziye zaba ziindawo zongquzulwano, kwaye zatshatyalaliswa okanye zonakaliswa ngexesha le-Ukraine, Sudan, Gaza kunye nezinye. iingxaki. Thina kuluntu lwenzululwazi kufuneka sicinge ngokudala iimeko ezivumela ukuba isayensi iphile kwaye iphumelele. ”
Peter Gluckman, uMongameli weBhunga lezeNzululwazi lamazwe ngamazwe
Ukukhusela iNzululwazi ngamaxesha eNgxaki
IBhunga lezeNzululwazi laMazwe ngaMazwe. (Februwari 2024). Ukukhusela iNzululwazi ngamaxesha eNgxaki. https://council.science/publications/protecting-science-in-times-of-crisis INGXELO: 10.24948 / 2024.01
Iphepha elipheleleyo Isishwankathelo sebhungaIndulula iseti esebenzayo yamanyathelo abambekayo, alandela izigaba zokusabela kobuntu, enzelwe ukuba ziphunyezwe ngokudibeneyo ngabona bakwindawo igqwesileyo kuluntu nabucala kuluntu kwi-ecosystem yezenzululwazi yamazwe ngamazwe. Ikwachonge indlela izikhokelo zemigaqo-nkqubo esele zikho zinokuphuculwa, kubandakanywa izilungiso ezithile kwisivumelwano sangoku samazwe ngamazwe kunye nemimiselo.
Inani langoku leembacu kunye noososayensi abafudukayo banokuqikelelwa kwi-100,000 kwihlabathi liphela. Nangona kunjalo, iindlela zethu zokuphendula zithetha nje isisombululo sexeshana kwiqhezu lelo nani. Ngexesha apho ihlabathi lifuna ngokukhawuleza ulwazi oluvela kuzo zonke iindawo zehlabathi ukujongana nemingeni yehlabathi, asinako ngokudibeneyo ukuphulukana nayo yonke loo nto yenzululwazi kunye notyalo-mali lwehlabathi kuphando.
“Ngolu papasho lutsha, iZiko leSayensi iFutures linqwenela ukuvala umsantsa obalulekileyo kwiingxoxo ezingokhuseleko lwezazinzulu nenzululwazi ngexesha leentlekele. Uphononongo luneenkcukacha zokhetho lwe-ajenda yomgaqo-nkqubo osebenza ngakumbi wamazwe amaninzi, kunye nezikhokelo zezenzo amaziko ezenzululwazi anokuqalisa ukusebenzisana kuzo ngoko nangoko”
Mathieu Denis, intloko yeZiko leSayensi iFutures yeBhunga lezeNzululwazi laMazwe ngaMazwe
Ithetha ngeUNESCO Iingcebiso ze-2017 kwiSayensi kunye noPhando lwezeNzululwazi, iphepha libonelela ngeembono ezinokunceda ukubumba ukubonisana okuzayo kwiinkqubo zesayensi yehlabathi kunye nesizwe malunga nendlela yokwenza isincomo se-UNESCO 2017.
Ukukhapha iphepha yiseti ye-infographics kunye nevidiyo ephilileyo ukubonisa izenzo ezinokuthi zithathwe luluntu lwesayensi kunye nabachaphazelekayo abafanelekileyo ngexesha ngalinye lezigaba ezintathu zempendulo yobuntu. Ezi mathiriyeli zinelayisensi phantsi kweCC BY-NC-SA. Ukhululekile ukwabelana, ukulungelelanisa nokusebenzisa ezi zixhobo ngeenjongo ezingezizo ezorhwebo.
I-ISC ikhuthaza amaziko enzululwazi ngamazwe ngamazwe, oorhulumente, amaziko emfundo, iziseko, kunye noluntu olubanzi lwezenzululwazi ukuba lwamkele iingcebiso ezichazwe "Ukukhusela iSayensi ngamaxesha eNgxaki". Ngokwenjenjalo, sinokuba negalelo kwinkqubo yenzululwazi ekwaziyo ukumelana nemeko, esabelayo, nelungiselelweyo ekwaziyo ukumelana nocelomngeni lwenkulungwane yama-21.
? Yabelana ngelizwi kwaye uhlanganyele nathi kwiinzame zethu zokwakha icandelo lezesayensi elomeleleyo ngakumbi. umxokozelo Izixhobo zethu zosasazo kunye nezixhobo zokwandisa kwaye ubone ukuba unganceda njani.
Iziphumo eziphambili zeli phepha zicwangciswe ngokuhambelana nezigaba zempendulo yobuntu: ukukhusela kunye nokulungiselela (isigaba sangaphambili sengxaki), khusela (isigaba sokuphendula ingxaki), kunye nokwakha kwakhona (isigaba se-post-crisis). Isishwankathelo sezona ziphumo ziphambili zinikwe ngezantsi:
Uthintelo kunye nokulungela (isigaba sangaphambi kwentlekele)
Khusela (inqanaba lokuphendula ingxaki)
Yakha kwakhona (isigaba sasemva kwentlekele)
Iziphumo ezivela kumsebenzi wethu ukuza kuthi ga ngoku zicebisa ukuba rhoqo, impendulo yoluntu lwezenzululwazi kwingxaki ihlala ingalungelelaniswa, i-ad hoc, iyasebenza kwaye ayiphelelanga. Ngokuthatha indlela ekhawulezileyo, yehlabathi kunye necandelo ngokubanzi ekwakheni ukomelela kwecandelo lezenzululwazi, umzekelo ngokusebenzisa inkqubo-sikhokelo yomgaqo-nkqubo omtsha, sinokuqonda ixabiso lemali kunye nentlalontle kwisayensi kunye noluntu olubanzi.
Umfanekiso weMyuziyam yeSizwe yaseBrazil ngu AllisonGinadaio on Unsplash.