Iphepha lesikhundla esihlangeneyo elivela kubaququzeleli beQela eliKhulu loLuntu lwezeNzululwazi kunye neTekhnoloji, iBhunga lezeNzululwazi laMazwe ngaMazwe (ISC) kunye neWorld Federation of Engineering Organisations (WFEO), elungiselelwe i-UN High-level Political Forum yowama-2025.
Iphepha lesikhundla libonisa imixholo esixhenxe ephambili kunye nezifundo eziyi-17 ezibonisa ukuba inzululwazi nobunjineli ziluqhubela phambili njani uphuhliso oluzinzileyo – kwaye yintoni efunekayo ukomeleza impembelelo yazo kwiminyaka emihlanu yokugqibela ye-Ajenda yowama-2030.
Iminyaka emihlanu ukuya ekhosini echanekileyo-iSayensi nobunjineli behlabathi elingekho kumkhondo
INGXELO: 10.24948 / 2025.03
Umhla wokupapashwa: 30 Juni 2025
Umshicileli: IBhunga lezeNzululwazi laMazwe ngaMazwe
Umxholo 1: Ukubaluleka kwentsebenziswano yezenzululwazi yamazwe ngamazwe ekujonganeni nemingeni yehlabathi
- Intsebenziswano evulelekileyo yeziseko ezingundoqo zenzululwazi ukulungiselela i-SDG yokuxhobisa ngolwazi kuMazantsi eHlabathi
- Ukunika amandla impendulo ethembekileyo nethembekileyo yentlekele: Vula imigaqo-nkqubo yedatha esekwe kwisayensi ukulungiselela ukomelela kwehlabathi
Umxholo 2: Inzululwazi njengesixhobo sentsebenziswano kunye nokwakha uxolo
- Ulawulo loshishino lokuloba ityhuna kuMazwe aPhuhlayo kwiSiqithi esiNcinane sePasifiki
- Ukusebenzisa intsebenziswano yenzululwazi yamazwe ngamazwe ukulwa nokugawulwa kwemithi ngokungekho mthethweni: Uvavanyo lwehlabathi lonke ukwazisa ulawulo lwe-UN yezinto eziphilayo
Umxholo 3: Ukubophelela iteknoloji kuphuhliso oluzinzileyo
- Ukusuka kuphando ukuya kwimpembelelo: ukuguqula ukuchazwa kozinzo lwedatha ukusuka kwindleko ukuya kutyalo-mali ngokusebenzisa imodeli ye-AI esekwe kwisayensi
- Ukuguqula i-CO2 yemizi-mveliso ibe kukutya kwaselwandle: Ukulinywa kwe-microalgae enkulu eMntla Norway
- Amandla ahlaziyekayo adibana nokubuyiselwa kwezinto eziphilayo: Imodeli edibeneyo yophuhliso olubandakanyayo kwindawo ephakamileyo yaseQinghai, eChina.
- Inzululwazi yezixeko ezikrelekrele: Ukusebenzisa uphando lweenkqubo zasezidolophini ukwenza uhlengahlengiso lokuhamba kwiindawo ezinkulu zaseTshayina
Umxholo 4: Ukuvala inzululwazi, umgaqo-nkqubo nolwazi lwesininzi ukulungiselela intshukumo yenguqu
- Ukulungelelanisa iingcebiso zenzululwazi kurhulumente wonke: Ingxoxo yesizwe yaseJamani phakathi kwamabhunga eengcebiso zenzululwazi
- Ukubuyisela i-coral reefs e-Belize: Indlela esekwe kwisayensi, yoluntu ekubuyiseleni i-ecosystem yolwandle
- Ukudibanisa iinkqubo zolwazi lwemveli kunye nenzululwazi: Ingcebiso ngeMozulu yeGreat Barrier Reef
Umxholo wesi-5: Intsebenziswano yabathathi-nxaxheba abaninzi kunye nenkqubo yoluleko ukuqhubela phambili ukuphunyezwa kwe-SDG ehlangeneyo
- Inzululwazi esebenzayo kulawulo lwamahlathi olukhokelwa luluntu e-Upper Katanga, eDemocratic Republic of the Congo
- Inkcubeko ye-Ginger tissue yokhuseleko lokutya: Imodeli yentsebenziswano esekwe kwisayensi yezolimo oluzinzileyo eSamoa
Umxholo 6: Ukuxhobisa ngezakhono kunye nobunkokeli obahlukeneyo kwisayensi
- Ukuhlaziya inzululwazi ngaphakathi: Ukuqhubela phambili ukulingana ngokwesini kwimibutho yenzululwazi yehlabathi
- Uyilo oluntywilayo kunye nolwazi lwezinyanya kwimfundo ebandakanyayo kunye nentshukumo yemozulu eVaupés, eColombia
Umxholo 7: Uthethathethwano noluntu kunye nolwazi lokufunda ngenzululwazi njengeziseko zokuthembela kwisayensi
- Isayensi yabemi yokubeka iliso kwi-microplastics: Ukuxhobisa izikolo zaseMalaysia ngokufunda ngokusingqongileyo
- Inzululwazi ye-AZ nempilo yokufunda nokubhala yabafundi abancinci eMalaysia
Kwiminyaka nje emihlanu ukuya ku-2030, isayensi kunye nobunjineli babonisa amandla abo okuqhuba inkqubela phambili kuzo zonke iiNjongo zoPhuhliso oluZinzileyo, kodwa esi sithuba sisongelwa kukunyuka koxinzelelo lwezelizwe, ukucutheka kwenkululeko yenzululwazi, kunye notyalo-mali oluphantsi. Ukuhlala ekhosini, oorhulumente kufuneka bakhusele isayensi njengento yoluntu jikelele, inkxaso ebandakanyayo kunye nentsebenziswano ye-transdisciplinary, kunye nokulungelelanisa umgaqo-nkqubo kunye nenkxaso-mali kunye neenjongo zokuzinza kwexesha elide. Inzululwazi kunye nobunjineli zinokuba zizixhobo ezinamandla zoxolo, ukulingana, kunye nokutsha, kodwa impembelelo yazo ixhomekeke kulawulo olunenkathalo, ubunkokeli obahlukeneyo, kunye nokuthenjwa koluntu.
Ngoku lixesha lokuqinisa iziseko ezidibanisa ulwazi kwisenzo - ngentando yezopolitiko enesibindi kunye nokuzibophelela okutsha kwintsebenziswano yehlabathi.
Iminyaka emihlanu ukuya ekhosini echanekileyo-iSayensi nobunjineli behlabathi elingekho kumkhondo
INGXELO: 10.24948 / 2025.03
Umhla wokupapashwa: 30 Juni 2025
Umshicileli: IBhunga lezeNzululwazi laMazwe ngaMazwe
Umfanekiso wekhava: Jules Marvin Eguilos nge-Unsplash