Umngcipheko weentlekele kunye neentlekele ziinkqubo zenkqubo ezakhiwe ngokwentlalo ezithi zivele ngokuhamba kwexesha ngenxa yobudlelwane kunye nokuxhomekeka phakathi kobuthathaka, ukuvezwa kunye neengozi. Ngaba ukhe wazibuza ukuba kutheni ijografi iyikhampasi yokuqonda ukunciphisa umngcipheko weentlekele kunye nokuzinza kwehlabathi? Fumanisa ngakumbi kwi-webinar “ye-ISC eBalulekileyo yezifundo: iSayensi esiSiseko kuPhuhliso oluZinzileyo” equka uProf. Irasema Alcántara-Ayala ovela kwiNational Autonomous University of Mexico, eMexico City, eMexico.
Bukela ushicilelo:
Nangona ngokuqinisekileyo akukho nto itshabalalisa uphuhliso oluzinzileyo ngaphezu kwentlekele, oonobangela bomngcipheko weentlekele, kwaye ke iintlekele, zezopolitiko, intlalo-qoqosho, amaziko kunye neemeko zokusingqongileyo zihlala zinxulunyaniswa neemodeli zophuhliso ezigwenxa. Ubumbini obuntsonkothileyo bomngcipheko wentlekele kunye nophuhliso oluzinzileyo lufuna ukuqonda okuhamba ngokwenene ngaphaya koqeqesho olunye. Nangona kunjalo, imbono ekhulisiweyo yolwazi lwejografi ibonelela ngemithetho-siseko ebalulekileyo nesisiseko ukuze kuqondwe kwaye kuqwalaselwe ubuninzi bomhlaba owenziwe ngabantu ngaphakathi kwinqanaba lemingeni ekhoyo yentlalo-ntle. Injongo yale Ntetho kukunika amandla anamandla okucinga kunye nezenzo zokunciphisa umngcipheko weentlekele kunye nokuzinza kwehlabathi jikelele kwixesha leenguqu ezingazange zibonwe ngaphambili kwintlalo-ndalo, apho indima ekhokelayo yejografi njengekhampasi yokuxhasa iindlela zokuziphatha zokuqinisa ukuqulunqwa komgaqo-nkqubo. kwaye ukuziqhelanisa kubalulekile.
Irasema Alcantara-Ayala
Owayesakuba nguMlawuli kunye noNjingalwazi okhoyo ngoku kunye noPhando kwiZiko leJografi yeYunivesithi yeSizwe ye-Autonomous yaseMexico (UNAM), kunye ne-ISC Fellow (uqeshwe ngoDisemba 2022).
Uphando lwakhe lufuna ukuqonda izizathu ezisisiseko kunye nabaqhubi bengozi yentlekele ngokusebenzisa uphando lwe-forensic yeentlekele, kunye nokukhuthaza uphando oludibeneyo malunga neentlekele.
ingozi. Unomdla ngakumbi ekuvaleni umsantsa phakathi kwenzululwazi kunye
ukwenziwa komgaqo-nkqubo kunye nokusebenza kumazwe asakhasayo. Ngaphambili uye wakhonza njengelungu leKomiti yoCwangciso lweNzululwazi kunye noPhononongo (CSPR) yeBhunga leSayensi yeZizwe ngeZizwe (ISC, yangaphambili ye-ICSU); njengo-Sekela-Mongameli weNkqubo yoPhando oluDityanisiweyo malunga nenkqubo yoMngcipheko weNtlekele yeBhunga lezeNzululwazi yaMazwe ngaMazwe (ISC-IRDR), ye-International Geographical Union (IGU), ye-International Consortium on Landslides (ICL), kunye ne-International Association of Geomorphologists ( IAG). Uye waba ngumhlobo weBhodi yabaLawuli beGlobal Alliance of Disaster Research Institutes (GADRI).
Eyamkelwe yi-UN General Assembly kwi-2015, i-Agenda ye-2030 yoPhuhliso oluZinzileyo imele indlela entsha yokucinga malunga nendlela yokudibanisa ngcono isayensi esisiseko kunye nemfundo kunye nemiba efana nokutshintsha kwemozulu kunye nokusingqongileyo, ukhuseleko lwamanzi kunye namandla, ukugcinwa kolwandle, iingozi zeentlekele kunye eminye imixholo. Idibanisa ekujoliswe kuko kwezentlalo, kwezoqoqosho, kunye nokusingqongileyo kwiiNjongo zoPhuhliso oluZinzileyo ezili-17 (SDGs). Iinzululwazi ezisisiseko zinegalelo elibalulekileyo ekuphunyezweni kwe-Ajenda yowama-2030 yoPhuhliso oluZinzileyo.
INdibano yeZizwe eziManyeneyo iphumeze ngesigqibo semvumelwano esabhengeza owama-2022 njengoNyaka weHlabathi weeNzululwazi eziSiseko kuPhuhliso oluZinzileyo. IYBSSD2022 ikhuthaza utshintshiselwano phakathi kwezazinzulu kunye nazo zonke iindidi zabachaphazelekayo, nokuba basuka kuluntu olusezantsi okanye abathathi-zigqibo bezopolitiko kunye neenkokheli zamazwe ngamazwe, kunye nemibutho, abafundi kunye nabasemagunyeni basekhaya.
Amalungu alithoba e-ISC asekayo GeoUnion icetywayo ukuseka inkqubo “Uthotho lwezifundo eziBalulekileyo kwiSayensi esiSiseko kuPhuhliso oluZinzileyo” ukukhuthaza i-IYBSSD2022, kunye nokuqaqambisa ukubaluleka kweenzululwazi ezisisiseko kuluntu lwe-ISC.
Umfanekiso ngojannon028 kwiFreepik