I-Antarctica, elona zwekazi lisemazantsi eMhlabeni, likhaya leminye yemimangaliso yendalo emangalisayo yehlabathi. Nangona kunjalo, ikwangomnye wemimandla esesichengeni sokutshintsha kwemozulu. Njengoko amaqondo obushushu ehlabathi eqhubeka nokunyuka, impembelelo kwi-Antarctica kunye neelwandle eziyingqongileyo iya kuba nzulu. Ukuqaqambisa le mpembelelo, iKomiti yeNzululwazi yoPhando lwe-Antarctic (SCAR) isebenze noososayensi kwihlabathi liphela ukuvelisa Utshintsho lweMozulu ye-Antarctic kunye ne-Environment Decadal Synopsis (ACCE). Ingxelo inika isishwankathelo sophando lweshumi leminyaka, kwaye izahluko zayo ezisibhozo zishiya indawo encinci yamathandabuzo: ilizwekazi lase-Antarctic liyafudumala, kwaye ngokunjalo kuLwandle oluMazantsi oluyingqongileyo.
Ukutshintsha kwemozulu kuneempembelelo ezibalulekileyo kumkhenkce wase-Antarctica, imozulu kunye nobomi, kunye neziphumo ezifikelela kude zehlabathi. Ingxelo ye-ACCE inikezela ngokufutshane, i-synopses edibeneyo yokuqonda kwangoku, iingcebiso ezicacileyo zezenzo zokujongana notshintsho, kunye neengcebiso zophando olongezelelweyo. Kubalulekile ukuba siqonde ukuba olu tshintsho luthetha ntoni kwi-Antarctic kunye nehlabathi liphela - kunye nento esinokuyenza. Ingxelo yayikhokelwa nguNjingalwazi weYunivesithi yaseMonash uSteven Chown, uMlawuli woKhuseleko lweKamva lokuSingqongileyo lwase-Antarctica (SAEF) kunye noMongameli odlulileyo we-SCAR.
Ingxelo ye-ACCE yaphuhliswa kwiNtlanganiso yokuNxibelelana yeSivumelwano sowama-2022 e-Antarctic eBerlin, eyilelwe ukunxibelelana namaQela eSivumelwano ukuba singxamiseke kangakanani na isenzo sokunciphisa iimpembelelo zehlabathi zokutshintsha kwemozulu e-Antarctica nakuLwandle lwaseMazantsi. Nangona kunjalo, umyalezo wengxelo ngowokufuneka kwabelwane ngawo ngokubanzi kangangoko kunokwenzeka. Ukuza kuthi ga ngoku, i-SCAR ivelise i-animation eshwankathela imiyalezo ephambili evela kwingxelo, kunye nefomathi ebandakanyayo eyilelwe ukufikelela kubaphulaphuli abatsha.
Upopayi ushwankathela impembelelo yokutshintsha kwemozulu kwiindawo ezahlukeneyo zenkqubo yehlabathi, ngeendlela eziqhagamshelwe ngokunzulu kwi-Antarctica kunye noLwandlekazi lwaseMazantsi:
Lilonke, ingxelo ye-ACCE sisikhumbuzo esimangalisayo seempembelelo zokutshintsha kwemozulu kwiplanethi yethu kunye nesidingo esicinezelayo sokuthatha amanyathelo. Njengoko le ngxelo iqukumbela, “ikamva le-Antarctica linxulunyaniswa ngokungenakuphikiswa nekamva lenkqubo yemozulu yehlabathi, yaye imingeni yokusabela kutshintsho lwemozulu iya kufuna intsebenziswano nentsebenziswano engazange ibonwe ngaphambili.”
Ukutshintsha kwemozulu kuya kuba neziphumo kwi-Antarctica kunye noLwandle lwaseMazantsi, uninzi lwazo sele silubona namhlanje. Noko ke, akukabikho xesha lide lokuthabatha inyathelo. Kufuneka sihlangabezane kwaye sigqithe kwiithagethi zokukhutshwa kwerhasi yegreenhouse yesiVumelwano seMozulu saseParis - kwaye sikwenze oko ngokukhawuleza.
Ikamva lethu lixhomekeke kuthi.
The IKomiti yezeNzululwazi ngoPhando ngeAntarctic (i-SCAR) ngumbutho onomxholo weBhunga lezeNzululwazi laMazwe ngaMazwe, kwaye wadalwa ngo-1958. I-SCAR inoxanduva lokuqalisa, ukuphuhlisa nokulungelelanisa umgangatho ophezulu wophando lwenzululwazi lwamazwe ngamazwe kummandla we-Antarctic (kubandakanywa noLwandlekazi oluMazantsi), kunye nendima ye Ummandla we-Antarctic kwinkqubo yoMhlaba. I-SCAR inikezela ngeenjongo kunye neengcebiso ezizimeleyo zesayensi kwiiNtlanganiso zeSivumelwano se-Antarctic kunye neminye imibutho efana ne-UNFCCC kunye ne-IPCC kwimiba yesayensi kunye nolondolozo oluchaphazela ulawulo lwe-Antarctica kunye noLwandle lwaseMazantsi kunye nendima yommandla we-Antarctic kwinkqubo yoMhlaba.
Ingxelo yokucaphula: Chown, SL, Leihy, RI, Naish, TR, Brooks, CM, Convey, P., Henley, BJ, Mackintosh, AN, Phillips, LM, Kennicutt, MC II & Grant, SM (Eds.) (2022) ) Utshintsho lweMozulu ye-Antarctic kunye nokusiNgqongileyo: I-Synopsis yeminyaka elishumi kunye neeNgcebiso zokuSebenza. IKomiti yeNzululwazi kuPhando lwe-Antarctic, eCambridge, eUnited Kingdom.