sayina

Ibhaso leFrontiers Planet lityhila iintshatsheli zalo

I-Frontiers Foundation isungule iBhaso lePlanethi ukuqaphela kunye nokuvuza izazinzulu ezikhethekileyo ezisebenza kwisayensi yozinzo.

I-International Champions of the Frontiers Planet Prize, ukhuphiswano olutsha lozinzo lwehlabathi olulawulwa nguJohan Rockström, uMlawuli wePotsdam Institute for Climate Impact Research, iye yabhengezwa. Ibhaso lithathela ingqalelo kwaye livuze izazinzulu eziphando lwazo lunegalelo kwikamva leplanethi ngokwesakhelo se imida yeplanethi elithoba.

"Ibhaso lePlanethi yeFrontiers livuza isayensi ephambili ngekamva loBuntu eMhlabeni, lendlela yokuhamba ngekamva lethu ngaphakathi kwemida yePlanethi. Oku kukuqondwa ukuba ngoku kufuneka sibe ngamagosa eplanethi iphela, kwaye ngokwenzululwazi sifune ukuqonda kunye nezisombululo ezinobunzima obunokuguqula ihlabathi kwindawo yokusebenza ekhuselekileyo yoMhlaba”.

UJohan Rockström, usihlalo wejaji

The I-ISC isebenze njengeQumrhu eliMeliyo leSizwe (NRB) kunye nokungeniswa kwamangeniso asuka kwiidyunivesithi, amaziko enzululwazi kunye nee-arhente zenkxaso-mali ezivela kwimimandla nakumazwe angenayo i-NRB, ngokwenjenjalo iqinisekisa intatho-nxaxheba evela kuzo zonke iindawo zehlabathi. 

“IiNtshatsheli zamaBhaso ePlanethi ziiNtshatsheli zanamhlanje zePlanethi. Babonisa isayensi ekusebenzeni, isayensi yozinzo kunye nesayensi yesivumelwano esitsha sokuziphatha kunye neplanethi yethu. IBhunga lezeNzululwazi laMazwe ngaMazwe liyaziqhenya ngokuxhasa iBhaso. Sijonge phambili ekusebenzisaneni neSiseko kule minyaka izayo ukuze sibambe kwaye sisebenzise ulwazi lwezenzululwazi ukuzinza, sigxile kulwazi oluveliswe kumazantsi ehlabathi nakubadlali abaninzi abahlukeneyo”.

USalvatore Aricò, i-CEO, iBhunga lezeNzululwazi laMazwe ngaMazwe

Abaphumelele amabhaso baquka:

  • Ovela eMzantsi Afrika, uNjingalwazi Mark New, weDyunivesithi yaseKapa, Inqaku lophando: "Izisombululo ezisekelwe kwindalo kwiindawo ezigcina amanzi ezintabeni zinciphisa impembelelo yokutshintsha kwemozulu ye-anthropogenic kwimisinga yembalela." Ipapashwe kuNxibelelwano loMhlaba nokusiNgqongileyo, ngo-2022.

  • Ovela eUnited Kingdom, uNjingalwazi uCarlos Peres, kwiYunivesithi yaseMpuma Anglia, Inqaku lophando: “Iindawo ezikhuselekileyo ezisetyenziswa ngokuzinzileyo zikhuthaza ubomi obuphucukileyo kumaphandle aseAmazonia.” Ipapashwe kwiiNgxelo zeZiko leSizwe leSayensi, ngo-2021.

  • Ovela eTshayina, uNjingalwazi uBaojing Gu, weYunivesithi yaseZhejiang, Inqaku lophando: "Ukunciphisa i-ammonia kuneendleko eziphezulu kune-nitrogen oxides zokunciphisa i-particle 2.5 yongcoliseko lomoya." Ipapashwe kwiSayensi.org, ngo-2021.

  • Ovela eNetherlands, uGqr Paul Behrens, iYunivesithi yaseLeiden, Inqaku lophando: "Ukutshintsha kokutya kumazwe anengeniso ephezulu kuphela kunokukhokelela kulwahlulo oluphindwe kabini lwemozulu." Ipapashwe kukutya kwendalo, ngo-2022

Olu khuphiswano lwaqaliswa ngokusemthethweni ngomhla wama-22 kuTshazimpuzi ngo-2022—uMhla woMhlaba—yiFrontiers Research Foundation, umbutho ongenzi nzuzo ozinze eLausanne, eSwitzerland, onjongo yawo ikukukhawulezisa izisombululo zenzululwazi ukuze uphile ubomi obunempilo kwiplanethi ephilileyo.

Olu khuphiswano lwabandakanya iiyunivesithi ezingama-233 kumazwekazi amathandathu, amaziko emfundo esizwe ali-13 enzululwazi, kunye neqela labachopheli-matyala elizimeleyo leengcali zozinzo ezili-100, elikhokelwa nguNjingalwazi uJohan Rockström.

Iqela labagwebi ligqibe kwelokuba uNjingalwazi Omtsha (oMzantsi Afrika) kunye noNjingalwazi uPeres (eUnited Kingdom) bawongwe nge-CHF yesigidi esi-1 umntu ngamnye. Iqhina phakathi koNjingalwazi uGu (waseTshayina) kunye noNjingalwazi Behrens (eNetherlands), lithethe ukuba bawongwe nge-CHF 500,000 umntu ngamnye. Zonke iimali ezabelwe ngamnye kubo zijonge ukuba zisetyenziselwe ukuxhasa uphando lwabo.

Abangamashumi amabini abagqwesileyo kuzwelonke bakhethwa ababelana ngoluhlu olufutshane kwaye bawongwa njengeeNtshatsheli zeSizwe. Enye intshatsheli enjalo nguNjingalwazi uMaria Nilsson weYunivesithi yaseUmeå, eSweden ngomsebenzi wakhe wokutshintsha kwemozulu kunye nempilo.

"Baninzi abaphandi abanetalente kunye neeprojekthi ezibalulekileyo kwihlabathi kuphando lozinzo, ke liwonga ukuba ukhethwe njengomdlali wokugqibela kunye nommeli weSweden."

UMaria Nilsson

UJean-Claude Burgelman, uMlawuli we-Frontiers Planet Prize, wongezelela

Siyazi ukuba le miceli mngeni ayikaze ibonwe kwimbali yoluntu, kwaye ke ngoko ibhaso lethu leplanethi yethu ka-2023, kufuneka libonwe njengesiqalo nje sokuhlanganiswa kwehlabathi ukuzisa isayensi ejolise kwisisombululo kangangoko sinako.

Ngomhla woMhlaba walo nyaka, i-22 ku-Epreli, ushicilelo lwesibini lokhuphiswano lwaphehlelelwa, lujolise ekunyuseni intatho-nxaxheba yezazinzulu, amaziko ophando kunye namaziko emfundo yesizwe kulo lonke ihlabathi, ngenjongo yokuqhubeka nokuhlanganisa uluntu lwezenzululwazi ngezisombululo zokusigcina ngaphakathi. imida yenkqubo yendalo yesijikelezi-langa sethu.